خانه    معدن    صنایع معدنی    یادداشت و مقالات    گزارش تصویری    بورس    اقتصادی    ورزشی    عمومی    سلامت    تماس    درباره ما  
چهارشنبه، 4 مهر 1397 - 10:09   
  تازه ترین اخبار:  
   پربازدیدهای امروز  
  قیمت آهن ,میلگرد 1397/07/04
  پیشنهاد تشکیل انجمن صنایع فلزات غیرآهنی
 
   اخبار ورزشی  
  گفتگوی خبرنگار روابط عمومی با ناظر واحد تربیت بدنی و تفریحات سالم در شرکت فولاد خوزستان
  مراسم معارفه دکتر حبیب الله رضایی به عنوان مدیر عامل جدید باشگاه فولاد خوزستان برگزار شد
  کسب 4 عنوان نایب قهرمانی توسط تیمهای فولاد خوزستان؛ سکوهای افتخار زیر پای فولادمردان
  بعد از گولچ/ پرسپولیس در پرونده بن سون هم محکوم شد!
  بشار رسن یکماه دیگر پرسپولیس را ترک می کند
  آخرین فرصت اومانیا به مسئولان پارس جنوبی
  درخواست گادوین منشا از پرسپولیسی ها
  جدیدترین مصاحبه علی کریمی از اعتراض به مسئولین فدراسیون فوتبال تا حل مشکل بدهی باشگاه‌ ها
  برانکو در واکنش به جلسه تمدید قراردادش: روی جزئیات صحبت کردیم
  حرف آخر سرمربی پرسپولیس برای تمدید قرارداد !
- اندازه متن: + -  کد خبر: 135215صفحه نخست » فولادشنبه، 19 اسفند 1396 - 16:41
توازن زنجیره فولاد از مسیر بورس کالا
 توازن زنجیره فولاد از مسیر بورس کالا دنیای معدن - مدیر مطالعات اقتصادی بورس کالای ایران در مقاله ای ضمن معرفی کارکردها و ابزارهای مالی بورس کالا، تاثیر اقدامات این بورس در افزایش بهره وری و تخصیص بهینه منابع در بازار فولاد را مورد بررسی قرار داد.
  

*جواد فلاح مدیر مطالعات اقتصادی شرکت بورس کالای ایران

بورس کالای ایران نهادی رسمی و متشکل است که به منظور ساماندهی و ارتقای تجارت کالایی و تخصیص بهینه منابع و سرمایه ها در اقتصاد، کارکردهایی را مورد هدف قرار می دهد. مجموعه کارکردها و خدمات بورس کالای ایران، ایجاد ابزاری برای پوشش ریسک، ایجاد قیمت مبنا برای قراردادهای نقدی، نظارت بر انبارداری و تحویل فیزیکی کالا، سرمایه گذاری، تسهیل تأمین مالی، توسعه و تنظیم بازا است.

چهار کارکرد اصلی بورس کالا

امکان پوشش ریسک به عنوان یک کارکرد اصلی بورس کالا به این معناست که صنعتی که در معرض ریسک قیمت قرار دارد، نسبت به پذیرش میزان ریسک موجود تصمیماتی اتخاذ نماید. عمده ترین راهکاری که امروزه برای مدیریت ریسک ناشی از نوسان قیمت ها به کار می رود استفاده از ابزارهای مالی نوین نظیر قراردادهای آتی و اختیار معامله در بورس های کالایی است و طیف وسیعی از فعالان صنعت و کشاورزی می توانند از ابزارهای موجود در آن برای پوشش ریسک استفاده کنند.

کارکرد مهم دیگر بورس کشف قیمت است؛ فرآیندی که از طریق آن قیمت های صحیح و عادلانه کالاها از برآیند تقابل نیروهای عرضه و تقاضا تعیین می شود و یکی دیگر از رسالت های مهم بورس کالای ایران به شمار می رود. کالایی که در بورس پذیرفته می شود، در یک بازار رقابتی با حجم قابل قبولی از عرضه و تقاضا، کشف قیمت می شود و توان برنامه ریزی و تحلیل فعالان اقتصادی را افزایش خواهد داد، به ویژه زمانی که قیمت ها برای آینده تعیین می شود. بازار قراردادهای آتی و پیمان های آتی جهت گیری عمومی قیمت ها را در آینده برای فعالان اقتصادی مشخص نموده و راهگشای برنامه ریزی های بلندمدت برای آن ها خواهند بود.

سومین خدمت اصلی که بورس کالای ایران ارائه می دهد قراردادهای منجر به تحویل فیزیکی است. اغلب قراردادهای بورس کالا با نام تجاری مشخص شده، با شکل و مقداری مشخص منتهی به تحویل فیزیکی می شوند. تحویل هایی که اتفاق می افتد، منعکس کننده عرضه و تقاضای بازار هستند. تأمین مالی فعالان اقتصادی به خصوص در شرایطی که اقتصاد با شرایط رکودی و پایین بودن حجم فعالیتهای اقتصادی دست و پنجه نرم میکند، یکی از مهمترین کارکردهای ابزارها و بازارهای بورس کالای ایران برای فعالان اقتصادی است. ازجمله ویژگیهای این ابزارها میتوان به کارایی، سرعت، تأمین مالی بر اساس تولید و تأمین مالی ارزان قیمت اشاره نمود. بارزترین ابزار تأمین مالی که در حال حاضر در بورس کالای ایران مورد استفاده تولیدکنندگان قرار می گیرد، قراردادهای سلف و سلف موازی استاندارد است. گواهی سپرده کالایی، اوراق خرید دین و صندوق کالایی نیز از دیگر ابزارهای تأمین مالی در بورس کالای ایران میباشند.

تنظیم بازار نیز از کارکردهای مهم بورس کالا در ایران به شمار می رود. دولت با استفاده از اطلاعات موثقی که در بورس ایجاد می گردد می تواند ضرورت یا عدم ضرورت موضوعات اقتصادی مدنظر خود را ارزیابی نموده و راهکارهای متناسب با آن ها را اتخاذ کند بورس کالای ایران در زمینه های دیگر ازجمله تنظیم بازار کالاهای استراتژیک، ظرفیت همکاری با دولت را دارد و دولت می تواند اجرای سیاست های نظارتی خود در مبادلات کالاهای استراتژیک را به بورس واگذار نماید. استفاده از ظرفیت های بورس کالای ایران در اجرای سیاست های تنظیم بازار در نهایت موجب کاهش هدررفت منابع، برنامه ریزی دقیق، اقدام به موقع و جلوگیری از وقوع بحران می شود.

ابزارهای معاملاتی

در یک تقسیم بندی کلی، معاملات در بورس کالای ایران در دو دسته بازارهای فیزیکی و بازارهای اوراق بهادار مبتنی بر کالا جای می گیرند. معاملات بازارهای فیزیکی در سه تالار (بازار) داخلی، صادراتی و فرعی انجام می پذیرد. ابزارهای معاملاتی در بازارهای فیزیکی عبارتند از معاملات نقدی با تسویه نقدی، نقدی با تسویه اعتباری، نسیه، سلف با تسویه نقدی و سلف با تسویه اعتباری. معاملات انواع اوراق بهادار و ابزارهای مشتقه ازجمله قراردادهای آتی، پیمان آتی، اختیار معامله، اوراق سلف موازی استاندارد، اوراق خرید دین و گواهی سپرده کالایی نیز در دسته بازار اوراق بهادار مبتنی بر کالا جای می گیرند. اوراق خرید دین، معاملات تهاتری، تابلوی مناقصه و قراردادهای بلندمدت (بر اساس پیمان آتی و کشف پریمیوم و تسویه چندمرحله ای) از جمله بازارهای جدید بورس کالا هستند که در حال شکل گیری می باشند.

معاملات نقدی، نسیه و سلف

معاملات نقدی ساده ترین شکل معاملات در بورس کالا است. فرآیند انجام معاملات نقدی بدین صورت است که در ابتدا مشخصات عرضه از طریق اطلاعیه عرضه به فعالان بازار اعلام شده و پس از آن متقاضیان حائز شرایط، برای خرید کالا رقابت نموده و در صورت موفقیت در رقابت، قرارداد معامله نقدی بین خریدار و فروشنده (عرضه کننده) منعقد می گردد. پس از انعقاد قرارداد، خریدار و فروشنده در مهلت زمانی کوتاهی ملزم به مبادله وجه و کالا خواهند بود. در این معاملات به دلیل وجود ساز وکار نظارت بر حسن اجرای معاملات از طریق اتاق پایاپای بورس، ریسک نکول طرفین معاملات به شدت کاهش مییابد. معاملات نقدی با تسویه اعتباری تا مرحله انعقاد قرارداد مانند معاملات نقدی با تسویه نقدی صورت گرفته و پس از انعقاد قرارداد، خریدار و فروشنده تسویه را به صورت توافقی انجام خواهند داد که ماحصل آن سند تسویه اعتباری است که خریدار ملزم به تحویل آن به اتاق پایاپای است.

معاملات سلف ازجمله مهمترین ابزارهای مالی مورد توجه فعالان بازار در بورس کالای ایران است. در این معاملات فروشنده متعهد می شود در زمان مشخصی در آینده کالا را به خریدار تحویل دهد. این معاملات از تمامی ویژگیهای معاملات نقد برخوردار است، بعلاوه اینکه قراردادهای سلف با تسویه نقدی یکی از ابزارهای تأمین مالی تولیدکنندگان کالاها یا فروشندگان می باشند و به صورت فراگیر توسط تولیدکنندگان مورد استفاده قرار می گیرند. تأمین مالی در کوتاهترین زمان و درعین حال با کمترین هزینه امکان پذیر است و هیچ گونه محدودیتی از نظر میزان وجوه موردنیاز جهت تأمین مالی وجود ندارد. تولیدکنندگان با استفاده از قراردادهای سلف، کالاهای خود را از چند ماه قبل پیش فروش مینمایند بنابراین قرارداد سلف امکان پوشش ریسک را برای طرف فروشنده به طور کامل فراهم مینماید.

معاملات نقد، نسیه و سلف در بازار فیزیکی تاکنون به روش مزایده در حال انجام بوده است که یک عرضه کننده محصول خود را به گروهی از خریداران معرفی می کند. علاوه بر این مکانیزم، به تازگی زیرساخت های مورد نیاز جهت انجام روش مناقصه نیز در بازار فیزیکی ایجاد شده است که در آینده نزدیک اجرایی خواهد شد. در این روش یک خریدار درخواست خود را مبنی بر خرید کالایی با مشخصات معین به بورس کالا می دهد و اطلاعیه متناظر با آن صادر می گردد. در زمان تعیین شده فروشندگانی که تمایل دارند در مناقصه شرکت کنند آمادگی خود را اعلام کرده و در صورت لزوم بر روی قیمت با یکدیگر به رقابت می پردازند و در نتیجه خریدار به بهترین قیمت کالای خود را تأمین خواهد کرد.

اوراق سلف موازی استاندارد

معاملات اوراق سلف موازی استاندارد شکل تکامل یافته معاملات سلف است. خریداران کالا در معاملات سلف با ریسک تغییرات قیمت و ریسک نقدشوندگی مواجه هستند زیرا به دلیل نبود بازار ثانویه برای این نوع معاملات امکان فروش کالای موردنظر توسط خریدار به شخص ثالث وجود ندارد. ریسک های مذکور با تعریف اوراق سلف موازی استاندارد برطرف شده است. معاملات این اوراق مانند معاملات سلف میباشد با این تفاوت که خریدار این اختیار را دارد که قبل از تاریخ سررسید، قرارداد را به شخص دیگری واگذار کند. در این نوع قرارداد، ابتدا اوراق توسط ناشر در بازار اولیه عرضه می گردد و پس از آن با تشکیل بازار ثانویه، خریداران می توانند اوراق خریداری شده را به دیگران واگذار نمایند.

قرارداد آتی

قرارداد آتی، قراردادی است که بر اساس آن فروشنده متعهد می شود در سررسید معین، مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمت مشخص بفروشد و در مقابل، خریدار که طرف دیگر قرارداد است متعهد می شود همان کالا با همان مشخصات را در سررسید معین بخرد و برای اینکه هر دو طرف به تعهدات خود عمل کنند باید مبلغی را به عنوان وجه تضمین اولیه نزد اتاق پایاپای بگذارند که این وجه متناسب با تغییرات قیمت معاملات قرارداد آتی موردنظر به صورت روزانه تعدیل می گردد. قراردادهای آتی به دلیل ویژگی های خاص خود معمولاً دارای بازار ثانویه پررونق و با نقدشوندگی بالا هستند. معاملات بسیاری از کالاها در بورس های کالایی کشورهای پیشرفته از طریق این نوع قرارداد انجام می گیرد.

اوراق خرید دین

اوراق خرید دین بورس کالای ایران یکی از ابزارهای مالی است که از آن میتوان برای تأمین مالی بر اساس قراردادهای نسیه یا اعتباری برای شرکت های بزرگ، متوسط و کوچک استفاده نمود. فروش اعتباری منجر به ایجاد تنگنای نقدینگی برای شرکتهای تولیدکننده خواهد شد. با انتشار اوراق خرید دین به راحتی میتوان بر این تنگنا غلبه کرد و برای تولیدکننده تأمین مالی انجام داد. در این روش تولیدکننده در مقام بانی، می تواند کالای موردنظر خود را از طریق بورس کالای ایران به صورت نسیه به فروش رسانده و سپس اسناد دریافتنی خود را به اوراق بدهی تبدیل کرده و با تنزیل آن در بازار به سرمایه گذاران واگذار نماید. در سررسید، اوراق با مبلغ اسمی توسط شرکت بازخرید خواهد شد. با توجه به اینکه انتشار اوراق بر اساس معاملات واقعی صورت گرفته در بورس کالای ایران انجام میپذیرد، از نظر فقهی انتشار آن ها مطابق با موازین شرعی میباشد. لازم به ذکر است که این ابزار هنوز به مرحله اجرایی سازی نرسیده است.

قراردادهای بلندمدت (پیمان آتی، کشف پریمیوم، تسویه چندمرحله ای)

در این نوع قراردادها تولیدکنندگان می توانند بر مبنای قیمتهای عمده فروشی که در بورس کالای ایران کشف میگردد با مشتریان ثابت خود قراردادهای بلندمدت منعقد نمایند و قیمت آن نیز با توجه به قیمت استخراج شده برای معاملات عمده فروشی در بورس کالای ایران تنظیم میگردد. درعین حال بورس کالای ایران با توجه به مکانیزم هایی که در اختیار دارد ریسک نکول طرفین معامله را نسبت به عدم ایفای تعهدات از بین میبرد. همانطور که مشخص است این نوع معاملات علاوه بر جلوگیری از توزیع رانت و ایجاد شفافیت، جریان معاملات را روان میسازد. با ترکیب این نوع قرارداد با پیمان آتی و کشف پریمیوم و تسویه چندمرحله ای که زیرساخت آن در بورس کالا فراهم شده است، می توان علاوه بر کاهش ریسک عدم ایفای تعهدات طرف مقابل، انعطاف قیمتی را نیز در قرارداد لحاظ کرد. لازم به ذکر است تسویه چند مرحله ای هنوز به مرحله اجرایی سازی نرسیده است.

بر اساس پیمان آتی فروشنده متعهد می شود در سررسید معین، مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمتی که در زمان انعقاد قرارداد تعیین شده بفروشد و در مقابل طرف دیگر قرارداد متعهد می شود همان کالا را با همان مشخصات خریداری کند و برای جلوگیری از امتناع طرفین از انجام قرارداد، طرفین به صورت شرط ضمن عقد متعهد به تودیع تضامینی نزد اتاق پایاپای و تعدیل آن متناسب با تغییرات آتی قیمت ها هستند. معاملات کشف پریمیوم نیز نوعی قرارداد است که به موجب آن، مقدار معینی مابه التفاوت نسبت به قیمت مبنا مورد توافق طرفین معامله قرار می گیرد. بر ین اساس در ابتدای انجام توافق، طرفین باید قسمتی از ارزش حدودی معامله را نزد اتاق پایاپای به عنوان ضمانت تودیع کنند. قراردادهای کشف پریمیوم معاملاتی است که در آن یک قیمت مبنا (به عنوان مثال قیمت محصول در یکی از بازارهای جهانی) برای استعلام قیمت در سررسید در اطلاعیه عرضه اعلام شده و خریداران تنها بر روی صرف و یا کسر قیمت نسبت به قیمت مبنا باهم به رقابت می پردازند.

به عنوان نمونه اگر نوع مشخصی از فولاد در کشور مورد معامله قرار می گیرد، برای معاملات آینده آن می توان بازار کشف پریمیوم را راه اندازی نمود که در آن خریدار و فروشنده متعهد به مبادله کالا در آینده بر اساس نرخ مرجع قیمتی تعیین شده (مثلاً آخرین قیمت تسویه این کالا در بورس فلزات لندن) با احتساب پریمیوم کشف شده هستند. فرض کنید پریمیوم توافق شده در زمان عقد قرارداد ۵ دلار در واحد و در سررسید قرارداد کشف پریمیوم آخرین قیمت تسویه در بورس فلزات لندن ۶۰ دلار در واحد باشد، در نتیجه در سررسید این مبادله بر اساس قیمت ۶۵ دلار در واحد انجام خواهد پذیرفت.

گواهی سپرده کالایی

گواهی سپرده اوراق بهاداری است که مؤید مالکیت دارنده آن بر مقدار معینی کالا است. به عبارتی بهتر گواهی سپرده کالایی سندی است که در قبال تحویل کالا به انبارهای تحت نظارت بورس کالا توسط انباردار صادر و مشخصات مربوط به کمیت و کیفیت کالا در آن درج می گردد. دارندگان گواهی سپرده کالایی می توانند با توثیق این اوراق، از شبکه بانکی کشور تسهیلات مالی دریافت نمایند. با توجه به اینکه در این روش ریسک نکول و نقدشوندگی دارایی توثیق شده برای شبکه بانکی کاهش می یابد، استفاده از ابزار گواهی سپرده کالایی موجب تسریع روند پرداخت وام و کاهش هزینه تأمین مالی خواهد شد. بنابراین به کارگیری این روش هدایت منابع بانکی به سمت تولید را تسهیل خواهد نمود.

صندوق کالایی

این صندوق ها امکان پیروی از بازده تغییرات قیمتی یک یا چند کالای معین را فراهم می آورند و واحدهای آن ها در بورس قابل معامله است. فعالیت اصلی این صندوق ها، سرمایه گذاری در اوراق بهادار مبتنی بر کالاهایی است که به عنوان دارایی پایه صندوق در نظر گرفته می شوند. این صندوقها با استفاده از وجوه سرمایهگذاران، در مقیاس بزرگ سرمایهگذاری میکنند و به دنبال کسب بازدهی مناسب برای سرمایهگذاران صندوق هستند. سرمایهگذاران با دارندگان واحدهای سرمایهگذاری صندوق به نسبت سهم یا میزان سرمایهگذاری خود در صندوق، در سود و زیان آن شریک میشوند. این صندوقها به سرمایه گذاران این امکان را می دهند که به جای خرید و نگهداری کالای موردنظر و تحمل هزینه های حمل ونقل، انبارداری و خسارت های احتمالی آن، اوراق این صندوق ها را خریداری کنند.

معاملات تهاتری

یکی دیگر از راهکارهای نوین بورس کالا در راستای بازاریابی و فروش محصولات شرکت ها “معاملات تهاتری” است که در آن فروشنده کالای خود را عرضه می کند و در ازای آن وجه نقد یا کالای مورد نیاز خود را دریافت می کند. این معاملات می تواند در بازار سنگ آهن جایگزین یا مکمل حواله های کالایی (گندله و فولاد و …) شود که عرضه کنندگان هم اکنون در بازار در ازای فروش سنگ آهن خود دریافت می کنند. این روش معاملات هنوز به مرحله اجرایی سازی نرسیده است.

توسعه بازار محصولات زنجیره فولاد از مسیر بورس کالا

تجربه بورس کالا در معاملات گروه فولاد به پیش از ایجاد ساختار جدید بورس کالا و به کانون کارگزاران بورس فلزات باز می گردد. خانواده فولاد در حوزه فولاد خام و محصولات فولادی با گستردگی قابل توجهی در بورس کالای ایران پذیرفته شده است. کالاهای پذیرفته شده در خانواده فولاد شامل انواع و اقسام مقاطع طولی، مقاطع تخت، شمش ها و قراضه می شود. در سال ۱۳۹۵ مقدار حدود ۷ میلیون تن محصولات فولادی به ارزش ۳۷۳۴ میلیون دلار در بورس کالای ایران معامله شده است. در نه ماهه ابتدایی سال ۱۳۹۶ این مقدار به حدود ۵ میلیون تن به ارزش ۳۲۳۵ میلیون دلار رسیده است و گروه فولاد در سال گذشته حدود ۷۷ درصد از کل ارزش معاملات گروه صنعتی و معدنی بازار فیزیکی را در بورس کالا به خود اختصاص داده است. سنگ آهن دانه بندی شده نیز در تالار صادراتی و تالار داخلی پذیرفته شده و در عرضه های متعددی در بورس کالا داشته است. همچنین اوراق سلف موازی استاندارد از سال ۱۳۹۳ تا کنون بالغ بر ۳۹۰۰ میلیارد ریال تأمین مالی برای زنجیره فولاد به همره داشته است.

برای حضور محصولات دیگر زنجیره فولاد نیز مذاکراتی انجام گرفته است و در آینده نزدیک شاهد حضور بیشتر آنها در بورس کالا خواهیم بود. توسعه بازار این محصولات و حضور بیشتر فعالان بخش فولاد در بورس کالا به کشف نرخ منصفانه تر، افزایش شفافیت، ایجاد بازار منسجم و مرجع قیمت گذاری، تضمین تعهدات طرفین و بهره مندی از ابزارهای تأمین مالی و پوشش ریسک خواهد شد. از این رو کمک به توسعه بازار محصولات زنجیره فولاد از طریق بورس کالا موجب خواهد شد تا ارزش افزوده و بهره وری این بخش افزایش یابد، تخصیص منابع در این بخش اصلاح شود و عدم توازن ظرفیت ها در بخش های مختلف زنجیره فولاد مرتفع گردد.

​منبع:چیلان

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
© دنیای معدن 1388
info@donyayemadan.ir
پشتیبانی توسط: خبرافزار