دنياي معدن : سنگ‌آهن مگنتيت هنوز سوگلي معادن است
یکشنبه، 21 مرداد 1397 - 07:47 کد خبر:136634
دنياي معدن -سنگ‌آهن، نوعي سنگ معدني حاوي فلز آهن است.


سنگ‌آهن انواع مختلفي دارد كه مهم‌ترين آن، مگنتيت و هماتيت است. در ايران بهره‌برداران معدني به دليل هزينه زياد پرعيارتر كردن سنگ‌آهن هماتيت نسبت به مگنتيت، تمايل چنداني به سرمايه‌گذاري در اين زمينه از خود نشان نداده‌اند اما از آنجايي كه ذخاير ما در اين زمينه قابل توجه است نمي‌توان آن را به فراموشي سپرد. به دليل نياز روزافزون كارخانه‌هاي كنسانتره فولاد به سنگ‌آهن نبايد از ذخاير هماتيت به‌سادگي گذشت. آغاز بهره‌برداري از كارخانه توليد كنسانتره آهن هماتيت كم‌عيار در زرند كرمان با حضور بخش خصوصي، نويد توجه به ذخاير كلان سنگ‌آهن‌هاي هماتيتي را مي‌دهد.


تمايل بازار داخلي به سنگ‌آهن مگنتيت
عباس گل محمدي، معاون اكتشاف سازمان زمين‌شناسي و اكتشافات معدني كشور در گفت‌وگو با صمت، افزود: سنگ‌آهن، انواع مختلفي دارد كه ۳نوع مهم آن، مگنتيت، هماتيت و سيدريت است. هماتيت از لحاظ كلي نوعي اكسيد آهن است كه به‌وفور براي استحصال آهن مورد استفاده قرار مي‌گيرد. فرمول اين سنگ‌آهن ۲O۳ Fe است و در طبيعت به رنگ‌هاي قرمز، قهوه‌اي و سياه يافت مي‌شود. اين ماده معدني، ويژگي مغناطيسي ندارد و حداكثر مي‌تواند خلوص ۷۰درصد فلز آهن را داشته باشد. مگنتيت داراي ويژگي مغناطيسي بوده و براي پرعيارسازي بسيار مناسب است. سيدريت در كشورهاي داراي كمبود منابع سنگ‌آهن در شرايط خاصي براي استحصال آهن استفاده مي‌شود. عباس گل‌محمدي در پاسخ به اين پرسش كه چرا تاكنون به معادن هماتيت كشور توجهي نشده است، بيان كرد: براي سرمايه‌گذاران بخش معدني، سهولت سوددهي و سرمايه‌گذاري كمتر تا حصول نتيجه، اهميت ويژه‌اي دارد و از آنجا كه اين نوع كانسنگ در بسياري موارد به راحتي در معادن قابل فرآوري و افزايش عيار نيست، كمتر به سرمايه‌گذاري در اين ذخاير توجه مي‌شود.
اين مقام مسئول با بيان اينكه فرآوري كانسنگ مگنتيت در مقايسه با كانسنگ هماتيت آسان‌تر است، افزود: سنگ‌آهن هماتيت براي فرآوري، هزينه بيشتري به كارخانه‌هاي ذوب آهن تحميل مي‌كند و از آنجا كه ذخاير مگنتيت در ايران بيشتر است، رغبت و تمايلي براي سرمايه‌گذاري در فرآوري سنگ‌هاي هماتيتي وجود نداشته است.
به گفته معاون اكتشاف سازمان زمين‌شناسي و اكتشافات‌معدني، هزينه بالا و كاركرد پايين پرعيارسازي به دليل باطله زياد و عيار كم در معادن هماتيت‌دار مي‌تواند دليل كم‌توجهي به هماتيت نسبت به مگنتيت باشد.
وي در ادامه درباره ذخاير اصلي سنگ‌آهن هماتيت در جهان و ايران، گفت: بزرگترين و بيشترين ذخاير اين نوع سنگ‌آهن، در كانادا و امريكاست. اين كشورها ذخاير چندين ميليارد تني دارند و ويژگي مشخص آنها در عيار پايين آهن، ميزان بالاي سيليس و ساير ناخالصي‌هاست كه استخراج آن را از توجيه اقتصادي مي‌اندازد. در ايران برعكس بسياري از مناطق روي زمين، سنگ‌آهن‌ها از نوع مگنتيتي هستند. از اين‌رو كمتر به دنبال سرمايه‌گذاري روي ذخاير و منابع هماتيتي براي اكتشاف و استخراج اين نوع سنگ‌آهن مي‌روند.
وي در ادامه بيان كرد: سنگ‌آهن مگنتيت، به‌دليل داشتن ويژگي مغناطيسي، هم در اكتشاف و هم در فرآوري كم‌هزينه‌تر است. از اين‌رو در صورت توجه ويژه به هماتيت، در امر اكتشاف ذخاير جديد و فرآوري آن مي‌توان از ظرفيت مناسب كشور بهره گرفت تا شاهد جبران كمبود سنگ‌آهن مورد نياز صنايع پايين‌دستي اين معادن در آينده باشيم. توانمندي اكتشاف اين ذخاير به دليل داشتن وزن مخصوص بالا و همراهي با مگنتيت با روش‌هاي مختلف ژئوفيزيكي در ايران وجود دارد.


فناوري فرآوري سنگ‌آهن هماتيت را داريم
گل محمدي در پاسخ به اين پرسش كه آيا فناوري فرآوري سنگ‌آهن هماتيت در ايران وجود دارد؟ گفت: سال‌ها پيش برخي شركت‌هاي دولتي و خصوصي به اهميت ذخاير بزرگ هماتيت در كشور، پي بردند و تلاش كردند طرح‌هاي تحقيقاتي و عملياتي متعددي در اين زمينه اجرا كنند. واحد فرآوري سازمان زمين‌شناسي و اكتشافات معدني كشور نيز در افزايش عيار سنگ‌آهن هماتيت گام‌ّهايي را برداشت.
اين مقام مسئول با بيان اينكه در يك‌سال گذشته، شركت‌هاي ايراني به توانمندي فرآوري سنگ‌آهن هماتيت دست يافته‌اند، گفت: نتيجه اين تلاش‌ها منجر به حصول دانش فني و فرآوري اين ماده معدني از باطله‌ها شد. ابتدا براي فرآوري سنگ‌آهن هماتيت، به روش‌هاي «تر» روي آورديم اما كمبود آب در مناطق معدني، استراتژي فرآوري را تغيير داد و روش‌هاي «خشك» در دستور كار قرار گرفت.
معاون اكتشاف سازمان زمين‌شناسي و اكتشافات‌معدني با اشاره به ذخاير سنگ‌آهن هماتيت در شهرهاي مختلف ايران، گفت: استان‌هاي كرمان، خراسان‌رضوي، سمنان، زنجان، كردستان، هرمزگان و فارس داراي منابع غني ذخاير سنگ‌آهن هماتيت هستند كه بدون ترديد با اكتشاف اين معادن، بخشي از نياز كشور در زمينه سنگ‌آهن تامين خواهد شد.
گل‌محمدي در پايان تصريح كرد: سازمان زمين‌شناسي و اكتشافات معدني كشور با همكاري سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران و با حمايت بخش خصوصي درصدد است طرح اكتشاف سراسري سنگ‌آهن را عملياتي كند كه در اين راستا داده‌هاي پايه تهيه شده است.


تمايل بازار به سنگ مگنتيت
در اين زمينه، مهرداد اكبريان، رئيس انجمن سنگ‌آهن، درباره دليل بي‌توجهي به معادن سنگ‌آهن هماتيت در كشور، گفت: ما بارها اين نقد را به فعالان حوزه معدن و مسئولان وارد كرديم كه چرا به اين ماده معدني توجهي نمي‌شود. وي با اشاره به ويژگي‌هاي سنگ‌آهن مگنتيت، گفت: اگر عيار كانسنگ مگنتيت، پايين و داراي ناخالصي باشد، مي‌توان با روش‌هاي ساده فيزيكي آن را پرعيارسازي كرد. در واقع با درام مگنتيت و سپراتور مي‌توان عيار پايين آن را بالا برد اما با سرمايه‌گذاري‌ كم و فناوري ساده، نمي‌توان عيار سنگ‌آهن هماتيت را افزايش داد. اكبريان با بيان اينكه در سال‌هاي گذشته، بيشترين تاكيد بر بازار داخل بوده است، تصريح كرد: تمايل كارخانه‌هاي ذوب آهن و فولاد خوزستان بيشتر به‌ سنگ‌آهن مگنتيت، با عيار بالاي ۵۷ درصد است. اين كارخانه‌ها نياز چنداني به سنگ هماتيت عيار پايين از خود نشان نداده‌اند. از اين‌رو بازار داخلي اين سنگ‌آهن چندان پررونق نيست. علاوه بر اين، نرخ اين محصول معدني در بازارهاي خارجي پايين است و توليد آن براي معدنكاران صرفه اقتصادي چنداني ندارد. وي در ادامه تصريح كرد: سرمايه‌گذاران به سمت كار ساده‌تر يعني بهره‌برداري از معادن مگنتيت روباز با روش‌هاي مغناطيسي متمايل شده‌اند. همين مسئله باعث شده كه از ذخاير سنگ هماتيت در كشور غافل شويم، در حالي كه در جنوب كشور در استان‌هاي هرمزگان، فارس و كرمان ذخاير هماتيت قابل توجهي وجود دارد. اين ذخاير آنقدر غني است كه مي‌توان صنايع توليد كنسانتره، گندله و صنعت فولاد را بر مبناي سنگ‌آهن هماتيت ايجاد كرد.
رئيس انجمن سنگ‌آهن با اشاره به تشكيل نهضت فرآوري انجمن سنگ‌آهن هماتيت در كشور، گفت: مدتي است كه نياز كشور در بخش فرآوري سنگ‌آهن مطرح شده است. عمده توجه ما به معادن هماتيت است، از اين‌رو شوراي هماهنگي احياي معادن كوچك و متوسط، هماتيت‌ها را در دستور كار خود قرار داده‌ است.
اكبريان در ادامه گفت: ذخيره سنگ‌آهن ايران، حدود ۴ميليارد تن است كه يك ميليارد تن آن سنگ‌آهن هماتيت است. از اين‌رو تلاش مي‌كنيم معدنداران را به سرمايه‌گذاري در اين زمينه ترغيب كنيم. تا كنون معدن گل‌گهر و يك شركت خصوصي در منطقه فين حاجي‌آباد استان هرمزگان، در اين زمينه ورود كرده‌اند.
وي ادامه داد: يكي ديگر از برنامه‌هاي انجمن سنگ‌آهن براي توسعه معادن هماتيت، ساخت يك شركت خصوصي متشكل از بهره‌برداران هماتيت كشور است. قرار است اين شركت فرآوري، در منطقه ني‌ريز استان فارس تاسيس شود. ما تلاش مي‌‌كنيم معادن كوچك و متوسط اين منطقه را فعال كنيم تا حدود ۵ميليون تن سنگ هماتيت از آنها برداشت كنيم.
اكبريان معتقد است نمي‌توان گفت دانش فرآوري هماتيت در كشور وجود ندارد. هر بهره‌برداري كه مدتي در زمينه فرآوري كار كرده باشد، به روش فرآوري هماتيت خواهد رسيد. اما فراموش نكنيم كه بعضي از روش‌ها در كشور ما جواب نمي‌دهد. به عنوان مثال هندوستان كشور پرآبي است، از اين‌رو آنها مي‌توانند از روش‌هاي «تر» براي فرآوري سنگ‌آهن هماتيت بهره بگيرند، در حالي كه اين روش در ايران جواب نمي‌دهد زيرا ما دچار مشكل كم آبي هستيم و بايد در بهره‌برداري‌ها از كمترين ميزان آب بهره بگيريم.
وي در ادامه بيان كرد: يك روش ديگر در فرآوري سنگ‌آهن هماتيت، بهره گرفتن از مواد شيميايي است اما گراني اين مواد براي بهره‌برداران توجيه اقتصادي ندارد. از اين‌رو از اين روش چندان در فرآوري محصولات معدني بهره نمي‌گيريم. علاوه بر اين، برخي از روش‌هاي كلان براي معادن كوچك جواب نمي‌دهد و اين محدوديت‌ها باعث شده است بعضي از پژوهشگران، از ماشين‌آلات HPGR استفاده كنند. اين ماشين‌ها در فرآوري سنگ هماتيت بسيار كارساز هستند.
رئيس انجمن سنگ‌آهن در پايان تصريح كرد: ماشين‌آلات HPGR با كمترين ميزان مصرف آب، سنگ‌آهن هماتيت را به عيار هدف مي‌رساند. با اين روش غلظت سنگ هماتيت، بالا مي‌رود و ناخالصي‌ها از آن جدا و سنگ، آماده كنسانتره‌سازي مي‌شود.