دنياي معدن : زماني براي اقتصادي شدن «كيك روي» زنجان
چهارشنبه، 19 مهر 1396 - 12:58 کد خبر:132508
دنياي معدن -استان زنجان به عنوان يكي از غني‌ترين استان‌هاي معدني كشور مساحت كوچكي دارد اما ذخاير معدني ارزشمندي را در خود جاي داده است.


وجود واحدهاي پايين‌دستي و توليدكننده محصولات روي و شهرك صنعتي تخصصي روي در اين استان سبب شده به عنوان استان معدني شناخته شود. نكته مهمي كه امروزه از سوي بسياري از افراد و سازمان‌هاي مرتبط با معدن و محيط‌زيست مورد توجه قرارگرفته پسماند يا همان «كيك روي»هاي توليد شده واحدها و كارخانه‌هاي فرآوري روي است كه باعث نگراني دوستداران محيط‌زيست شده است.اين در حالي است كه در سال‌هاي گذشته نگهداري از اين مواد ساماندهي نشده بود اما در ۴سال گذشته شاهديم سازمان صنعت، معدن و تجارت استان و ديگر مقامات مسئول با نظارت وزارت صنعت، معدن و تجارت به دنبال جانمايي و نگهداري صحيح از اين باطله‌ها هستند. همچنين فرآوري كيك‌هاي روي كه بخشي از آنها داراي ۵درصد روي است در دستور كار دولت قرار گرفته كه مي‌تواند نياز بسياري از واحدها را تامين كند و فرصتي براي واحدهاي فرآوري روي استان زنجان باشد.

تعيين تكليف محل دپوي كيك‌ها

مالكيت كيك‌هاي روي با عيار ۵درصد روي با راي شوراي‌عالي معادن به دولت داده شده و قرار است جانمايي مناسبي براي نگهداري از اين مواد انجام شود و در نهايت به مصرف واحدهاي فرآوري برسد.رئيس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنجان در زمينه اقدامات انجام شده براي كيك‌هاي روي موجود در شهرك‌هاي صنعتي به صمت گفت: در شهرك صنعتي تخصصي روي استان زنجان با مساحت ۱۷هكتار، بيش از ۵ميليون تن كيك يا پسماند واحدهاي روي وجود دارد. البته بحث وجود اين مواد از سال ۸۴ مطرح بود اما ساماندهي نشده بود.ناصر فغفوري با بيان اين مطلب در ادامه گفت: اما در ۴ سال گذشته بحث ايجاد يك حصار، منطقه ويژه و ايزولاسيون براي بخشي از كف اين مجموعه‌ها كه كيك روي در آن نگهداري مي‌شود مطرح شده است. همچنين نگهباناني براي اين مجموعه‌ها در نظر گرفته شده و اجازه برداشت از كيك‌روي به هيچكس داده نمي‌شود.به گفته رئيس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنجان، مديريت دپوي كيك روي‌هاي موجود در شهرك صنعتي استان زنجان، نسبت به سال‌هاي گذشته بهبود يافته است. البته اين مديريت بر عهده واحدهاي توليدي ايجادكننده كيك‌ها گذاشته شده است.

كيك‌ها تا ۵درصد روي دارند
فغفوري افزود: بخشي از اين كيك‌ها يعني حدود ۲تا ۵/۲ ميليون تن آن ۴تا ۵درصد روي دارند و بخشي از اين ميزان در ۴ سال گذشته از سوي توليدكنندگان اضافه شده است اما در حدود ۴ سال گذشته، فناوري واحدهاي فرآوري روي روزآمد شده و ميزان روي موجود در كيك‌ها به ۱ تا ۵/۱ درصد رسيده و توجيه اقتصادي و ريالي براي استفاده دوباره از آنها وجود ندارد. در واقع براي آن بخش از كيك‌هاي روي كه حاوي كمتر از ۵/۱ درصد روي هستند توجيه اقتصادي وجود ندارد.وي در ادامه اظهار كرد: شوراي‌عالي معادن مالكيت ۵/۲ميليون تن كيك روي باقي مانده و حاوي ۴ تا ۵ درصد روي را به دولت داده و اكنون به دنبال اين هستيم تا محلي را براي دپوي جديد كيك‌ها در نظر بگيريم. البته اين مكان پيش‌بيني شده و در زمان وزير صنعت، معدن و تجارت وقت(محمدرضا نعمت‌زاده) و معصومه ابتكار(رئيس سازمان محيط‌زيست وقت كشور) انجام شد.رئيس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنجان ادامه داد: البته به تازگي دكتر شريعتمداري وزير صنعت، معدن و تجارت نيز پيگير اين موضوع بوده و اميد است بعد از ارزيابي زيست‌محيطي براي محل جديد دپوي كيك روي، ايزولاسيون انجام شود و كارخانه‌ها نيز كيك‌هاي جديدشان را كه زير ۵/۱درصد روي دارد به محل جديد انتقال دهند.فغفوري افزود: براي ميزان كيك روي موجود در اين استان نيز بر اساس تصميماتي كه در سطح استان گرفته شده و اختياراتي كه از وزارت صنعت، معدن و تجارت در اختيار قرار داده شده برنامه‌ريزي مي‌شود زيرا بحث مالكيت دولت مطرح است بنابراين يا از طريق برگزاري مزايده يا تفاهم با كارخانه‌هاي مصرف‌كننده، اين مواد به‌تدريج به كارخانه‌ها واگذار مي‌شود تا روي موجود در آن استفاده شود و بعد از آن كيك با عيار پايين‌تر به محل جديد منتقل شده و موجودي اين دپوها به‌تدريج كاهش يابد.به عقيده رئيس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنجان، با اين روش كارخانه‌ها از پسماند استفاده مي‌كنند. البته در شرايط كنوني نيز برخي از واحدهاي فرآوري از خاك مخلوط كم‌عيار انگوران كه ۵درصد روي دارد استفاده مي‌كنند و استفاده از اين كيك‌هاي روي نيز مانند خاك كم عيار انگوران است.وي ادامه داد: با اجرايي شدن اين طرح، كارخانه‌ها با ظرفيت بيشتري فعاليت خواهند كرد، اشتغال در اين حوزه روبه افزايش مي‌رود و شرايط مناسبي در ميان واحدها و صنايع پايين‌دستي روي ايجاد خواهد شد.فغفوري افزود: نخستين قدم براي رسيدن به اهداف يادشده، جلوگيري از آلوده‌كردن محيط از طريق اين كيك‌هاست.بنابراين بايد كيك‌روي‌هاي موجود را به شكل اصولي دپو كرد. محلي كه براي دپو جانمايي و در نظرگرفته شده در جاده مهرآباد در كيلومتر ۶۰ زنجان به سمت تبريز است.

در اين مسير، مطالعاتي از سوي دانشگاه تربيت مدرس انجام شده و گفته مي‌شود بهترين جانمايي انجام شده است. با جانمايي براي محل نهايي كيك‌هاي جديد، اين موضوع از سوي مسئولان استان اطلاع‌رساني خواهد شد. وي درباره صنايع پايين‌دستي استان زنجان نيز اينگونه پاسخ داد: اكنون اين واحدها از۳۰تا ۳۵درصد سهميه خاك انگوران استفاده مي‌كنند. البته معدن انگوران تنها يكي از واحدهاي تامين‌كننده نياز واحدهاي پايين‌دستي روي است و بقيه مواد اوليه از معادن كوچك استان‌هاي ديگر و از طريق واردات از تركيه تامين مي‌شود.وي درباره واردات خاك از تركيه گفت: براي انتقال خاك از تركيه از ايستگاه باز بين‌المللي بناب كه مجوز گمركي آن را گرفته‌ايم استفاده مي‌كنيم و بخش عمده‌اي از خاك‌ها را از طريق ريل از تركيه به ايستگاه بناب زنجان انتقال مي‌دهيم. گفتني است واردات خاك از تركيه در تناژ بالا همچون ۲۰۰هزار تن خاك انجام مي‌شود كه با صرفه اقتصادي همراه است.فغفوري با بيان اينكه اكنون وضعيت واحدهاي روي استان زنجان نسبت به ۲سال گذشته بهبود يافته در ادامه افزود: برداشت به شكل زيرزميني از معدن انگوران (خاك سولفوره) آغاز شده است.البته اين خاك سولفوره نياز به واحد تشويه دارد اما از آنجايي كه واحدهاي فرآوري روي با مراكز تحقيق و توسعه ارتباط داشتند، توانستند به سطحي از فناوري برسند كه ديگر نيازي به گذراندن خاك سولفوره از اين واحد براي استفاده وجود نداشته باشد و به شكل مستقيم از آن استفاده شود.

وي ادامه داد: البته در شرايط كنوني سهميه‌بندي براي كارخانه‌ها بر اساس ظرفيت خاك اكسيده معدن انگوران است و تاكنون خاكي كه از اين معدن به شكل زيرزميني استخراج مي‌شود، سهميه‌بندي نشده است زيرا منتظرند تناژ برداشت زيرزميني معدن افزايش پيدا كند و بعد از آن وزارت صنعت، معدن و تجارت تصميم‌گيري كند.مديركل محيط‌زيست استان زنجان ميزان آلايندگي و خطرات زيست‌محيطي اين پسماندها را مربوط به فيلتر كيك‌هاي بيش از ۵ ميليون تني دپو شده در اين زمينه دانسته و معتقد است فيلتر كيك‌هاي موجود در محوطه واحدهاي صنعتي مستقر در شهرك تخصصي روي زنجان به شكل استاندارد و در محوطه ايزوله دپو شده است، اما بخش انبوهي از پسماندهاي دپو شده شهرك در محيط نامناسبي قرار دارند.

 

به گزارش ايرنا، سيد رضا موسوي با بيان اين مطلب گفت: اعضاي هيات مديره اين شهرك طرحي براي مديريت پسماندها به اداره كل محيط‌زيست تحويل داد كه مورد تاييد قرار نگرفت اما به علت اهميت و ضرورت آن، رد هم نشد.وي اظهار كرد: اين طرح براي مديريت پسماندهاي سرب و روي نيازمند اصلاحاتي است كه بايد تا شهريور امسال انجام مي‌شد اما به سبب جابه‌جايي‌هاي رخ داده در سازمان محيط‌زيست كشور، اين موضوع هنوز تصويب نشده است.فرماندار زنجان هم در اين زمينه گفت: مسئله‌اي به نام دپوي پسماند ۵ تا۷ ميليون تني فيلتر كيك در شهرك صنعتي روي وجود دارد كه به عنوان معضل و تهديد زيست‌محيطي مطرح است و باغ‌ها و آب‌هاي زير زميني را تهديد مي‌كند.رسول بيات به جابه‌جايي اين پسماندها به محل جديد اشاره كرد و افزود: در اين زمينه مديران استان و شهرستان پيگيري‌هايي انجام داده‌اند. موضوع جابه‌جايي پسماندهاي دپو شده به نتايج خوبي رسيده و دولت مجوز آن را به استان داده است.يوسف مرادلو رئيس انجمن معادن و صنايع سرب و روي كشور نيز در اين زمينه گفته است: براي ساماندهي پسماندهاي صنعتي سرب و روي شهرك صنعتي، برخي از واحدهاي توليدي اقدام به راه‌اندازي شركت بهين فراور به منظور انتقال اين خاك به محل مناسب و بازيافت آن كرده‌اند. در واقع اين خاك داراي ارزش فرآوري و بازيافت است و سريع‌تر بايد ساماندهي آن تعيين تكليف شود.